فارسی
English 
غار یخی چما و آبشار شیخ علیخان؛ دو چهره متفاوت از طبیعت زاگرس
استان چهارمحال و بختیاری سرزمین کوهستان، چشمهها، رودخانهها و چشماندازهایی است که گاهی در فاصلهای نهچندان دور از یکدیگر، طبیعت را در متفاوتترین شکلهایش به نمایش میگذارند.
در شهرستان کوهرنگ، در نزدیکی روستای شیخ علیخان، دو جاذبه طبیعی قرار گرفتهاند که میتوانند یک سفر را به تجربهای متفاوت تبدیل کنند: آبشار شیخ علیخان و غار یخی چما.
یکی صدای آب جاری و فضای سبز و کوهستانی را به نمایش میگذارد و دیگری تصویری شگفتانگیز از برف و یخ را حتی در فصلهای گرم سال پیش چشم گردشگران قرار میدهد.
این دو جاذبه در کنار طبیعت کوهستانی زردکوه و زندگی عشایری منطقه، مجموعهای جذاب برای یک سفر طبیعتگردی در کوهرنگ ایجاد کردهاند.
غار یخی چما کجاست؟
غار یخی چما در شهرستان کوهرنگ استان چهارمحال و بختیاری و در نزدیکی روستای شیخ علیخان قرار دارد.
این جاذبه در فاصلهای حدود ۲۵ کیلومتری از چلگرد معرفی شده و در محدوده دشت و دره چما قرار گرفته است.
مسیر رسیدن به آن از مناطق کوهستانی عبور میکند و هرچه از شهر و مناطق مسکونی فاصله میگیریم، طبیعت زاگرس بیشتر خودش را نشان میدهد.
در این مسیر ممکن است چشماندازهای کوهستانی، رودخانه، دشتهای مرتفع و در فصل کوچ، سیاهچادرهای عشایری را نیز ببینید.
چرا غار یخی چما متفاوت است؟
اولین چیزی که درباره چما توجه گردشگران را جلب میکند، وجود حجم قابلتوجهی از برف و یخ در محیطی کوهستانی است؛ پدیدهای که باعث شده این منطقه حتی در فصل تابستان نیز حالوهوایی کاملاً متفاوت با اطراف داشته باشد.
اما اگر بخواهیم دقیقتر صحبت کنیم، «غار» واژهای است که تصویر یک غار سنگی معمولی را در ذهن ایجاد میکند.
چما بیشتر به یک دره عمیق و سایهگیر با انباشت برف و یخ شباهت دارد. شکل قرارگیری دره و شرایط طبیعی آن باعث میشود برف زمستانی در بخشهایی از آن باقی بماند و در طول زمان فشرده شود.
به همین دلیل، چیزی که گردشگر در چما میبیند ترکیبی از دیوارههای سنگی، برف فشرده، تودههای یخی و آب حاصل از ذوب آنهاست.
راز ماندگاری یخ در چما چیست؟
شاید جالبترین سؤال درباره چما همین باشد:
چطور ممکن است در فصل گرما هنوز حجم زیادی از یخ در یک منطقه کوهستانی باقی بماند؟
پاسخ را باید در شکل طبیعی دره جستوجو کرد.
بخشهایی از چما عمق زیادی دارند و تابش مستقیم خورشید به کف آن محدود است. از طرف دیگر، ارتفاع زیاد منطقه باعث میشود دمای هوا نسبت به مناطق کمارتفاع پایینتر باشد.
برفهایی که در فصل سرد در این فرورفتگی طبیعی جمع میشوند، بهتدریج روی هم قرار گرفته و فشرده میشوند. بخشی از این برف در اثر گذشت زمان به تودهای متراکمتر و یخی تبدیل میشود.
بنابراین چما را میتوان نمونهای جالب از تأثیر ارتفاع، شکل زمین، سایه و انباشت برف بر شکلگیری یک پدیده طبیعی دانست.
آیا یخ چما واقعاً دائمی است؟
در بسیاری از مطالب گردشگری از عبارت «یخ دائمی» برای چما استفاده شده است.
اما بهتر است این عبارت را با کمی احتیاط به کار ببریم.
وجود یخ در بخشهایی از چما در فصل گرم، ویژگی شناختهشده این منطقه است؛ با این حال مقدار و پایداری یخ در طول سال ثابت نیست و شرایط دما و بارش میتواند بر حجم آن تأثیر بگذارد.
گزارشهای جدیدتر نیز از کاهش پایداری و ضخامت یخ در برخی دورههای گرم خبر میدهند، هرچند برای تعیین میزان دقیق این تغییر به دادههای علمی بلندمدت نیاز است.
بنابراین بهتر است در یک مقاله گردشگری به جای ادعاهای اغراقآمیز، چما را درهای یخی و برفی با ماندگاری چشمگیر یخ در فصل گرم معرفی کنیم.
ارتفاع برف و یخ در غار چما
در بسیاری از منابع گردشگری، ارتفاع تودههای برف و یخ در چما تا حدود ۵۰ متر ذکر شده است.
این عدد به خوبی نشان میدهد که با یک توده برفی معمولی روبهرو نیستیم.
با این حال، مقدار برف و ضخامت یخ میتواند در سالهای مختلف و در قسمتهای مختلف دره متفاوت باشد؛ بنابراین بهتر است عدد ۵۰ متر را به عنوان یک حداکثر گزارششده در منابع گردشگری در نظر گرفت، نه ارتفاع ثابت کل غار.
آب حاصل از یخهای چما
یکی دیگر از ویژگیهای مهم منطقه، جریان آب سردی است که از ذوب برف و یخهای کوهستان شکل میگیرد.
آب حاصل از این ارتفاعات بخشی از شبکه آبهای منطقه کوهرنگ را تشکیل میدهد و در نهایت به حوضه آبریز کارون مرتبط میشود.
این موضوع نشان میدهد که یخهای چما فقط یک جاذبه دیدنی نیستند؛ بلکه بخشی از چرخه طبیعی آب در منطقه کوهستانی زاگرس محسوب میشوند.
آبشار شیخ علیخان کجاست؟
در نزدیکی روستای شیخ علیخان، یکی دیگر از جاذبههای طبیعی کوهرنگ قرار دارد که با نام آبشار شیخ علیخان شناخته میشود.
آبشار در محیطی کوهستانی شکل گرفته و جریان آب آن در میان سنگها و دامنههای منطقه، منظرهای متفاوت ایجاد میکند.
موقعیت ثبتشده آبشار در محدوده روستای شیخ علیخان در شهرستان کوهرنگ است.
یکی از مزیتهای مهم این آبشار، قرار گرفتن آن در مسیر سفر به منطقه چماست؛ بنابراین گردشگران میتوانند در یک برنامه طبیعتگردی، هم آبشار را ببینند و هم مسیر خود را به سمت غار یخی ادامه دهند.
آبشار شیخ علیخان چه جذابیتی دارد؟
زیبایی آبشار شیخ علیخان را نباید فقط در ارتفاع یا شدت ریزش آب جستوجو کرد.
آنچه این آبشار را جذاب میکند، ترکیب چند عنصر طبیعی در کنار یکدیگر است:
آب + کوه + سنگ + پوشش گیاهی + هوای خنک ارتفاعات
صدای جریان آب در محیط کوهستانی، هوای نسبتاً خنک و چشمانداز اطراف باعث میشود آبشار مکانی مناسب برای استراحت کوتاه و عکاسی در طول سفر باشد.
در فصلهای پربارش، طبیعت اطراف نیز معمولاً سرسبزتر میشود و منظره آبشار جلوه متفاوتی پیدا میکند.
روستای شیخ علیخان؛ دروازه ورود به طبیعت کوهرنگ
برای بسیاری از گردشگرانی که قصد بازدید از غار یخی چما را دارند، نام روستای شیخ علیخان با این مقصد گره خورده است.
روستا در منطقهای کوهستانی قرار دارد و اطراف آن چشماندازهایی از ارتفاعات زاگرس دیده میشود.
قرار گرفتن آبشار در نزدیکی روستا و مسیر دسترسی به چما باعث شده شیخ علیخان فقط یک نقطه عبوری نباشد؛ بلکه خودش بخشی از تجربه سفر باشد.
در فصل حضور عشایر، امکان دیدن بخشی از سبک زندگی سنتی منطقه نیز وجود دارد؛ البته باید توجه داشت که محل زندگی عشایر، فضای زندگی واقعی مردم است و گردشگران باید حریم و آرامش آنها را رعایت کنند.
زندگی عشایری در اطراف چما
یکی از جذابیتهای سفر به این منطقه، احتمال مشاهده زندگی عشایری در دشتهای اطراف است.
بختیاریها سابقه طولانی در کوچ میان مناطق گرمسیر و سردسیر زاگرس دارند و ارتفاعات کوهرنگ یکی از مناطق ییلاقی مهم در این مسیر بوده است.
دیدن سیاهچادرها، دامها و چشماندازهای وسیع کوهستانی میتواند وجه فرهنگی سفر را در کنار طبیعتگردی پررنگتر کند.
بهتر است در هنگام عکاسی از افراد محلی و عشایر، ابتدا اجازه بگیریم و از ورود بدون هماهنگی به محل زندگی آنها خودداری کنیم.
مسیر رسیدن به غار یخی چما
برای رسیدن به چما ابتدا باید خود را به شهرستان کوهرنگ و شهر چلگرد رساند.
پس از چلگرد، مسیر به سمت روستای شیخ علیخان ادامه پیدا میکند و سپس مسیر دسترسی به محدوده غار دنبال میشود.
بخشهایی از مسیر میتواند خاکی و ناهموار باشد و شرایط جاده نیز با توجه به فصل و وضعیت آبوهوا تغییر میکند.
برخی گزارشهای گردشگری به وجود مسیر خاکی در بخش پایانی اشاره کردهاند.
به همین دلیل، برای سفر گروهی بهتر است پیش از حرکت وضعیت جاده و شرایط روز مسیر بررسی شود.
آیا ورود به داخل یخچال چما خطرناک است؟
بله، این موضوع بسیار مهم است.
زیبایی یخهای چما ممکن است گردشگر را وسوسه کند که برای گرفتن عکس به داخل تودههای یخی یا زیر سقفهای یخی برود.
اما این کار میتواند خطرناک باشد.
در فصلهای گرم، یخها تحت تأثیر افزایش دما قرار میگیرند و ممکن است ضخامت و استحکام آنها کاهش پیدا کند. همچنین احتمال شکستن یا ریزش قطعات یخ وجود دارد.
به همین دلیل، نباید روی سقف یا بخشهای نازک یخ قدم گذاشت و نباید بدون راهنمای آشنا با شرایط همان روز وارد قسمتهای ناپایدار شد. منابع گردشگری نیز درباره نازک و سست شدن لایههای یخی در فصل گرم هشدار دادهاند.
حتی اگر در عکسهای اینترنتی افرادی را روی یخ مشاهده کردید، نباید آن تصاویر را بهعنوان نشانه ایمنی مسیر در نظر بگیرید.
بهترین زمان سفر به چما و آبشار شیخ علیخان
زمان مناسب سفر به این منطقه به هدف گردشگر بستگی دارد.
بهار
اگر هدف دیدن طبیعت سرسبز، آب بیشتر و هوای خنک کوهستانی باشد، بهار میتواند زمان جذابی برای سفر باشد.
در عین حال، بارندگی و ذوب برف میتواند مسیرها را لغزنده یا دشوار کند.
اوایل تابستان
اوایل تابستان معمولاً یکی از زمانهای جذاب برای دیدن ترکیب طبیعت سبز، ارتفاعات و تودههای یخی چماست.
در این فصل تضاد میان گرمای مناطق پایینتر و سرمای محیط یخی چما بسیار دیدنی است.
اواسط و اواخر تابستان
در تابستان همچنان امکان مشاهده یخ وجود دارد، اما افزایش دما میتواند باعث نازکتر شدن بخشهایی از آن شود.
بنابراین گرمتر شدن هوا به معنای ایمنتر شدن ورود به یخ نیست؛ برعکس، ممکن است پایداری یخ کمتر شود.
پاییز و زمستان
در فصل سرد، شرایط منطقه میتواند کاملاً متفاوت شود. بارش برف و یخزدگی ممکن است دسترسی را دشوار کند.
به همین دلیل، سفر زمستانی نیازمند بررسی دقیق وضعیت جاده، هوا و شرایط کوهستان است.
در سفر به چما چه وسایلی همراه داشته باشیم؟
برای یک سفر طبیعتگردی به این منطقه بهتر است وسایل زیر همراهتان باشد:
- کفش مناسب طبیعتگردی
- لباس گرم حتی در فصل تابستان
- لباس ضدآب در صورت احتمال بارندگی
- آب آشامیدنی
- خوراکی سبک
- عینک آفتابی
- کرم ضدآفتاب
- کلاه
- پاوربانک
- کیسه زباله
- جعبه کمکهای اولیه
- تلفن همراه با شارژ کافی
وجود لباس گرم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا ممکن است هوای بیرون گرم باشد اما دمای اطراف تودههای یخی بسیار پایینتر احساس شود.
آیا چما برای کودکان مناسب است؟
بازدید از منطقه اطراف چما میتواند برای خانوادهها جذاب باشد، اما این موضوع با ورود کودکان به قسمتهای یخی تفاوت دارد.
اگر با کودک سفر میکنید، بهتر است از بخشهای امن و مشخص اطراف دیدن کنید و اجازه نزدیک شدن کودک به لبههای یخ، رودخانه یا شکافهای عمیق را ندهید.
هیچ عکس یا منظرهای ارزش به خطر انداختن جان اعضای خانواده را ندارد.
چما؛ جایی فراتر از یک جاذبه گردشگری
یکی از دلایلی که چما ارزش معرفی دارد، این است که در یک نقطه میتوان چند چهره متفاوت از زاگرس را مشاهده کرد.
از یک طرف، یخ و برف و هوای سرد را داریم.
از طرف دیگر، در بیرون از محدوده یخی، دشتهای کوهستانی و طبیعت سبز دیده میشوند.
در فاصلهای نهچندان دور، آبشار شیخ علیخان جریان دارد و در اطراف منطقه نیز میتوان نشانههایی از زندگی عشایری را مشاهده کرد.
این تضاد طبیعی، یکی از جذابترین ویژگیهای سفر به کوهرنگ است.
فاصله اصفهان تا غار یخی چما
اگر سفر از اصفهان آغاز شود، مقصد در استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد و باید مسیر سفر به سمت کوهرنگ و چلگرد را در نظر گرفت.
به دلیل تفاوت مسیرهای انتخابی، توقفها و وضعیت جاده، بهتر است برای سایت گردشگری یک زمان سفر ثابت و قطعی بدون بررسی مسیر روز اعلام نشود.
برای تورهای گروهی نیز زمان حرکت باید طوری تنظیم شود که علاوه بر مسیر رفتوبرگشت، زمان کافی برای بازدید از آبشار، چما و استراحت گروه وجود داشته باشد.
برنامه پیشنهادی برای یک سفر یکروزه
اگر بخواهیم یک برنامه منطقی برای بازدید از این منطقه طراحی کنیم، میتوان روز را به این شکل تقسیم کرد:
صبح: حرکت به سمت کوهرنگ و ادامه مسیر به طرف شیخ علیخان
ادامه: بازدید و استراحت در محدوده آبشار شیخ علیخان
ظهر: ادامه مسیر به سمت چما و صرف ناهار در محل مناسب
بعدازظهر: بازدید از محدوده غار یخی چما و عکاسی از چشماندازها
عصر: بازگشت از مسیر کوهرنگ
البته زمان واقعی برنامه به نقطه شروع، شرایط جاده، وضعیت آبوهوا و سرعت گروه بستگی دارد.
چما و شیخ علیخان در کنار سرآقا سید
اگر زمان سفر بیشتر باشد، میتوان بازدید از این منطقه را با روستای تاریخی سرآقا سید نیز ترکیب کرد.
سرآقا سید در منطقه کوهستانی کوهرنگ قرار دارد و معماری پلکانی آن یکی از ویژگیهای شناختهشده روستاست.
به این ترتیب، یک سفر میتواند ترکیبی از:
روستاگردی + آبشارگردی + طبیعتگردی + تماشای یخچال برفی + آشنایی با فرهنگ عشایری
باشد.
این ترکیب برای تورهای طبیعتگردی بسیار جذابتر از سفری است که تنها یک نقطه را در برنامه قرار میدهد.
نکته مهم درباره حفاظت از چما
طبیعت چما بسیار حساس است.
نباید روی تودههای یخی یادگاری نوشت، زباله رها کرد، به پوشش گیاهی آسیب زد یا برای گرفتن عکس وارد قسمتهای خطرناک شد.
همچنین استفاده از مسیرهای مشخص و گوش دادن به توصیههای راهنمای محلی اهمیت زیادی دارد.
چما پدیدهای طبیعی است و حفظ آن به رفتار گردشگران امروز وابسته است.
جمعبندی؛ چرا باید چما و شیخ علیخان را دید؟
غار یخی چما و آبشار شیخ علیخان دو جاذبه متفاوت اما نزدیک به یکدیگر در منطقه کوهرنگ هستند.
آبشار، تصویری زنده از جریان آب در دل کوهستان ارائه میکند و چما، قدرت طبیعت در نگهداشتن برف و یخ در ارتفاعات زاگرس را نشان میدهد.
در کنار این دو جاذبه، چشماندازهای کوهستانی، دشتهای مرتفع و فرهنگ عشایری، سفر را کاملتر میکنند.
اگر از اصفهان راهی این منطقه شوید، مقصد فقط یک آبشار یا یک توده یخ نخواهد بود؛ بلکه وارد یکی از چشماندازهای متفاوت زاگرس میشوید؛ جایی که در فاصلهای کوتاه میتوان هم صدای آب را شنید و هم در مقابل تودههای یخی ایستاد.
غار یخی چما و آبشار شیخ علیخان، دو مقصد برای یک سفر متفاوت به کوهرنگ هستند؛ سفری که بخش مهمی از زیبایی آن در مسیر شکل میگیرد، نه فقط در مقصد.
0 نظر